هنر اسلام در کنترل و افزایش جمعیت

1696.jpgعدالت و جمعیت در اسلام :
امروزه با گسترش جمعیت و تشویق به روند تصاعدی آن در ایران سوالاتی بوجود آمده است از جمله اینکه نگاه و توصیه ها و آموزه های دینی درباره افزایش جمعیت با امرعدالت را چگونه می توان محقق کرد؟ ابزار پیشنهادی دین در رابطه توسعه یافتگی و تکثر جمعیت چیست؟

عده ای معتقدند افزایش جمعیت ، افزایش بی عدالتی را در پی دارد استدلال ایشان این است که با رشد کمی جمعیت تورم شدیدی احساس می شود تا حدی که کودکان و نوجوانان به علت فقر مالی نتواند در مدارس عالیه تحصیل کنند و برای سیر کردن فرزندان پرشمار خانواده ، کمک خرج والدین شوند و نتیجه خانواده ها نتوانند برای فرزندان خود تغذیه مناسب و امکانات تحصیلی ایجاد کنند و همینطور در ادامه موضوعات آموزشی موارد دیگر چون موضوعات رفاهی ، خدماتی ، اجتماعیو ... فقط توانگران گلیم خود را از آب بیرون بکشنند و این موجب بی عدالتی است و در نتیجه ازدیاد جمعیت بی سامان ، استفاده های بی رویه از سرچشمه های طبیعی و انسانی افزایش می یابد و درآمد سرآنه کشور و خانوار کاهش می یابد نابرابری های اجتماعی و سیاسی و اقتصادی افزایش می گیرد خدمات پایین می آید و نرخ بیکاری بالا می رود. [1] ظلم و بی عدالتی نهادینه می شود حال دین اسلام چه مواضعی را اختیار کرده است اسلام عدالت را تساوی و براری حقوق می داند و اساسا چه تعریفی از عدالت را بیان می فرماید؟

عدالت در نگاه غیر دینی:
در اندیشه مارکسیستی و در اندیشه لیبرال دموکراسی ، عدالت یعنی تساوی در فرصت های برابر یعنی اگر ما توانستیم گروهی از فرصت های برابر را در حوزه های اصلی مثل تحصیل ،شغل،استفاده از منابع و .... ایجاد کنیم عدالت برقرارخواهد شد پس چون در این جامعه با ازدیاد جمعیت نمی توانیم این برابری و تساوی را ایجاد کنیم ازدیاد منجر به بی عدالتی استس توصیه به جمعیت کمتر و بهره وری بیشتر می کند.

عدالت در نگاه اسلام:
عدالت در اندیشه اسلامی یعنی قرار گرفتن هر چیزی در جایگاه خودش متناسب با غایت و هدف الهی که گاه به معنای استقامت ،انصاف و قسط بیان می شود پس موجودات عالم دارای استعداد ها ، شایستگی ها و ظرفیتهای خاص خود هستند کمالاتی که مخلوقات الهی به سوی آن حرکت می کنند و اگر این حرکت ها در مسیر ظرفیت ها باشد و امکاناتی برای به فعلیت رساندن آن محقق گردد عدالت برقرار شده است.
دین اسلام طرفدار جمعیت مطلوب و مناسب با ظرفیت موجود خود است

آیات و روایات با موضوعات مهم جمعیتی از جمله ؛
1-توصیه به ازدواج و تشکیل خانواده آیه 11 سوره شوری و آیه 11 سوره فاطر و یا بدترین مردگان شما عزبها هستند [2] ، دو رکعت نمازی که شخص متاهل می خواند بر هفتاد رکعتی که فرد مجرد می خواند فضیلت دارد[3]

2- برای تعیین کمیت جمعیت به آیات و روایات متعدد متذکر شده است: پروردگارا از همسران و فرزندانمان مایه روشنی چشم ما قرار بده [4] سعادت مرد داشتن فرزندانی است که از آن ها یاری جوید [5] بهترین زنان شما کسی است که زیاد بچه بزاید و زیاد شوهرش را دوست بدارد و با عفت باشد [6] با زن سوآء که فرزند زیاد می آورد ازدواج کن[7] روزی و رزق انسان در گرو وجود زن و و فرزند است[8]
وقتی از عدالت صحبت می کنیم منظور یکسانی میان همگان درهمه چیز نیست بلکه اگرافراد دارای دانشها ، ساختارها ، امکانات و چیزهایی که اجزا جامعه را تشکیل می دهند در جایگاه متناسب خود قرار گیرند و بر اساس توانایی استفاده گردند عدالت محقق می شود مثلا با وسیله نقلیه ای مثل تراکتور که برای هدف شخم زدن بکار می رود برای مسافربری استفاده شود بی عدالتی است این وسیله نه چنین استعدادی دارد نه چنین ظرفیت کاربری ، ملاک وهدف است که عدالت وعدم عدالت را مشخص می کند و در تعامل با انسان ها نیز اعطای فرصت برابر به دلیل عدم توجه به استعدادهای آدمی ،عدالت نیست لا یکلف الله نفسا الا وسعا [9]تکلیف هر کس بر اساس میزان توانایی اوست.

با این نگاه قرآنی با ظرفیت و توانایی موجود بستر مناسب ازدیاد جمعیت را می توان لحاظ کرد یعنی ایران با امکاناتی که دارد می تواند 150 میلیون نفر جمعیت داشته باشد [10]البته این ازدیاد جمعیت باید درسایه پیشرفت اسلامی تحقق یابد ما باید به فرصتهای متناسب بنگریم نه فرصت برابر، زیرا تحقق عدالت در گرو به فرصت مناسب است نه ایجاد زمینه های یکسان فرصت در همه عرصه ها برای همه[11]. در مواردی بیانات معصومین نیز راه گشاست
قال الرسول الکرم صلی الله و علیه آله : تناکحوا تناسلوا تکثروا فانی اباهی بکم الامم یوم القیامه
ازدواج کنید و زادو ولد نمایید تا جمعیت شما زیاد گردد زیرا که من در روز قیامت به تعداد شما می بالم[12]
و یا می فرماید : اکثروا الولد فرزند را زیاد کنید [13]
اسلام به کشوری پر جمعیت با آبادنی بیشتر ،کشاورزی پررونق و صنایع و اختراعات بیشتر و قدرت دفاع افزون تر در مقابل دشمنان سفارش می کند

حال اگر در اثر این ازدیاد جمعیت ،نوعی بی عدالتی شکل گرفت و منجر به امور مانند فقر در جامعه شد شاید به علت سرشکن کردن نامناسب توانایی ها و ثروت جهانی است خداوند جهان خلقت را طوری از لحاظ امکانات و مواهب و نعمت های غنی و سرشار آفریده است که می تواند احتیاجات بشر را هر چند برابر جمعیت فعلی برسند تامین کند اصول مهم مدیریت، ایجاد توازن میان امکانات و نیازهاست برای ایجاد هماهنگی باید امکانات را افزایش داده و نیازهای خویش را سامان دهی کنیم و تعادل را برقرار کرد و همه این ها سبد روزی خداوند لحاظ شده استو
خداوند می فرماید:هرکس پروای خدا کند خداوند برای او را ه برون رفتی می نهد و از جایی که گمان نبرد روزی می دهد [14]
روزی تان در آسمان است [15]
ایران از جهت معادن و ذخایر زیر زمینی و آمادگی زمین های زراعتی و دامداری ، از مرغوبترین کشور های جهان است لذا می توان از این ظرفیت ها به طور عادلانه در میان جامعه بهره برد.

پیشرفت و توسعه :
پیشرفت و توسعه ناظر به رشد کمی و کیفی درهمه شئون جامعه است به معنای عدالت پرداختیم عدالت یک ساختاری است که در یک جامعه محقق می یابد تا جامعه را به کمال برساند پیشرفت همان توسعه ، تعالی و تکامل است که رابطه تنگاتنگی با عدالت دارد عدالت و پیشرفت برای مهندسی همه شئون اجتماعی در مسیر رشد است پیشرفت در جهتی خاص که موجب افزایش و تنوع ابعاد و اجزا جامعه و انسجام و پیوستگی آن شود و به نوعی عدالت تعیین ظرفیت ها و پیشرفت ، تغییر هم آهنگ همه جانبه سیاسی و اقتصادی جامعه برای رسیدن به هدف خاص و نظامند است (کمی و کیفی) .
پس عدالت تابع پیشرفت است عدالت ساختار روساز و کاری برای پیدایش هدف و جهت و غایت به شمار می رود که در ذیل اهداف اسلام و حکومت اسلامی محقق می شود.

نتیجه :
اسلام سفارش به افزایش جمعیت نموده است که در کنار آن پیشرفت و توسعه همراه با توزیع عادلانه منابع و فرصت ها در اختیار همه افراد جامعه قرار گیرد که همه این ها مستلزم داشتن برنامه ای هدفدار و روشمند است که توسط حاکمان و مدیدران دیندار و متخصص محقق می شود .

سید غلامحسن خاکزاد شاهاندشتی

[1] . نظریه مالتوس می گوید که جمعیت جهان روزی به مرز انفجار می رسد و از حد منابع غذایی زمین پیشی خواهد گرفت

[2] . جامع الاخبار ص 101

[3] بحار ج 100 ص 220

[4] .سوره فرقان آیه 74. و 33 سوره نور،233 سوره بقره و آیه 15 سوره احقاف

[5] الکافی ج6 ص2

[6] . وسایل الشیعه ج6 ص 14

[7] .همان

[8] تفسیر نور الثقلین ج 3 ص 595

[9] . سوره بقره آیه 286

[10] کشور ژاپن با آنکه مساحتش یک پنجم مسلحت ایران است و جمعیتش 130 میلیون نفر است میزان تولید مواد غذایی را 150 درصد افزوده شده است.

[11] .در 80 سال آینده جمعیت 31 میلیونی جدیدی را تجربه می کند که 47 درصد آن بالای 60 سال را در بر می گیردو در سال 1395 جمعیت بالای 65 سال به 12 میلیون خواهد رسید.

[12] . کافی ج 5 ص 333 و تهذیب ج7ص400 و رسائل الشیعه ج 20 ص 54

[13] . کافی ج 6 ص 2

[14] . سوره طلاق آیات 2-3

[15] . سوره ذاریات آیات 22- 23

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
کپچا تصویری
کارکترهایی که در تصویر نمایش داده میشوند را وارد کنید